In september 2018 kreeg ik de bijzondere kans om als vrijwilliger aan de slag te gaan bij Pandrillus, een gerenommeerde organisatie die zich al sinds 1988 inzet voor het behoud en de bescherming van bedreigde primaten in Nigeria. Pandrillus werkt nauw samen met lokale gemeenschappen, overheden en internationale partners om bedreigde diersoorten zoals drillen, chimpansees en andere primaten een veilige toekomst te bieden. De organisatie is vooral bekend om haar succesvolle rehabilitatie- en herintroductieprogramma’s, waarbij dieren die uit gevangenschap of illegale handel zijn gered, worden opgevangen, verzorgd en waar mogelijk weer teruggeplaatst in hun natuurlijke leefomgeving. Dankzij mijn ervaring met mandrils kon ik direct een bijdrage leveren aan het welzijn van drillen, chimpansees en andere primaten in het Afi Mountain Wildlife Sanctuary, een afgelegen reservaat in Cross River State waar Pandrillus één van haar belangrijkste beschermingsprojecten uitvoert.
Eerste stappen: aankomst en kennismaking in Nigeria
Na een lange reis arriveerde ik eerst in Abuja, de relatief nieuwe en centrale hoofdstad van Nigeria. Hoewel de reis enigszins uitdagend was door vertragingen en een spoedvisum, werd ik warm ontvangen in het door Pandrillus geregelde hotel. Na een nacht hier vloog ik door naar Calabar, waar het hoofdkantoor van Pandrillus en de Drill Ranch gevestigd zijn. Hier maakte ik kennis met de oprichters en het team, en ontmoette ik voor het eerst de drillen in hun educatieve verblijven.
Naar de jungle: leven en werken in het Afi Mountain Wildlife Sanctuary
Het echte avontuur begon met mijn vertrek naar de jungle, waar ik verblijf in een eenvoudige houten cabin te midden van de natuur. Het reservaat huisvest meerdere groepen drillen (sommigen tot wel 200 dieren) en chimpansees, die leven in ruime, natuurlijke verblijven. Mijn taken bestonden onder meer uit het controleren en voeden van dieren tijdens transport, het maken van tellingen van de verschillende drillgroepen, en het ondersteunen van het team met verrijking – activiteiten die essentieel zijn om het welzijn van de dieren te bevorderen.
Leven in de jungle brengt uitdagingen met zich mee: er is geen internet of telefoon, alleen radioverbindingen, en de faciliteiten zijn primitief. Water wordt gefilterd uit de grond, er is beperkt warm water en de kookvoorzieningen zijn eenvoudig. Toch ervaar ik het als een verrijkende en unieke ervaring om hier dicht bij het wild te zijn, omgeven door de geluiden van de natuur en onverwachte ontmoetingen met dieren zoals angwantibo’s, galago’s, verschillende slangen en prachtige vogels.
Het dagelijkse werk: tellen, verrijken en zorgen voor gewonde dieren
Een belangrijk onderdeel van mijn werk is het nauwkeurig tellen van de drillen in de verschillende groepen. Het tellen van deze dieren is cruciaal omdat het inzicht geeft in de populatiegrootte en de samenstelling van de groepen, wat weer essentieel is voor het monitoren van de gezondheid en het welzijn van de populatie en voor het maken van effectieve beschermings- en beheersplannen. Dit blijkt echter een ingewikkelde klus, omdat de dieren vaak dicht op elkaar lopen of zich snel verplaatsen, waardoor het lastig is om het overzicht te bewaren. Met hulp van video-opnames en slimme observatietechnieken is het echter gelukt om betrouwbare aantallen te bepalen, met zelfs wel 191 drillen in groep 1.
Naast het tellen is het bieden van verrijking een essentieel onderdeel van de dagelijkse verzorging, vooral voor een chimpansee-mannetje dat alleen gehuisvest is. Verrijking betekent dat de dieren regelmatig nieuwe dingen aangeboden krijgen, zoals speelgoed, puzzels, opdrachten om eten te zoeken, of veranderingen in hun omgeving. Dit zorgt ervoor dat ze hun natuurlijke gedrag kunnen laten zien, zich niet gaan vervelen of gestrest raken, en helpt ze zowel mentaal als lichamelijk gezond te blijven. Voor een chimpansee-mannetje dat alleen woont, is dit extra belangrijk omdat hij anders eenzaam kan worden en gedragsproblemen kan krijgen. Het verbeteren van zijn leefomgeving maakt zijn leven veel fijner. Het was soms lastig om het verzorgingsteam ervan te overtuigen dat het belangrijk is om deze verrijking elke dag goed te blijven doen, maar met geduld en uitleg is het uiteindelijk gelukt om hen te motiveren hiermee door te gaan.
Roodoormeerkatten terug in het wild
Er zijn ook successen te vieren op gebied van conservatie, zoals de recente vrijlating van vier roodoormeerkatten in het wild. Helaas leeft er in de directe omgeving geen wilde populatie roodoormeerkatten, waardoor deze dieren zich niet kunnen voortplanten en bijdragen aan het voortbestaan van de soort in dat gebied. Dit roept een lastig vraagstuk op: enerzijds is het vrijlaten van deze individuele dieren natuurlijk goed voor hun eigen welzijn, maar anderzijds zou het voor het behoud van de soort beter zijn geweest om ze vrij te laten in een gebied waar een gezonde, wilde populatie bestaat. Zo’n keuze vraagt om een afweging tussen het belang van het individu en dat van de soort als geheel.
Het werk kent ook moeilijke en soms gevaarlijke momenten, vooral voor de vaste verzorgers die dagelijks het verblijf ingaan om te voeren en de dieren te observeren. Hoewel het vangen van dieren niet in het verblijf zelf gebeurt, vereist het alsnog veel behendigheid en inzicht: de dieren worden gelokt naar een separatieverblijf met voer, maar in zulke grote groepen is het een uitdaging om precies het juiste individu naar binnen te krijgen. Zo moest er een dril met een illegale strik om zijn poot gevangen worden voor behandeling — een stressvolle situatie voor dier en mens. Een ander ingrijpend incident betrof een vrouwtje dat vermoedelijk uit een boom is gevallen en daardoor verlamd raakte aan haar achterhand. Ook vond er een aanval plaats op een verzorger door een jong mannetje uit een drilgroep. Voor mij als vrijwilliger waren deze momenten minder risicovol, omdat ik niet in het verblijf hoefde te werken. Alleen het wegjagen van ontsnapte drillen uit het kamp was spannend — dan is het essentieel om zelfverzekerd op te treden en geen angst te tonen.
Betrokkenheid bij de lokale gemeenschap
Naast het werk met de dieren had ik ook contact met de lokale dorpsgemeenschappen, wat een waardevolle aanvulling was op mijn ervaring. Een belangrijk onderdeel hiervan was het inkopen van verse groenten en fruit voor de dieren. Dit gebeurde deels in het dorp Buanchor, waar we de lokale markt bezochten, maar ook bij mensen uit de omgeving die naar het kamp kwamen om hun producten rechtstreeks aan ons te verkopen. Mijn taak bestond onder andere uit het controleren en wegen van de aangeleverde producten, en het betalen van een eerlijke prijs aan de verkopers. Op die manier droeg ik bij aan een betrouwbare handelsrelatie tussen het kamp en de gemeenschap. Deze lokale samenwerking was niet alleen belangrijk voor het waarborgen van gezond voedsel voor de primaten, maar ook voor het versterken van de sociale en economische banden met de regio. Het creëert draagvlak voor natuurbescherming doordat de bewoners er ook direct profijt van hebben. Juist dit integrale karakter maakt het project duurzaam en betekenisvol — voor mens én dier.
Reflectie en vooruitblik
De tijd bij Pandrillus in Nigeria heeft me veel geleerd over het werken in een uitdagende omgeving met bijzondere dieren en toegewijde mensen. Ondanks de moeilijke omstandigheden is de passie voor dierenwelzijn overal voelbaar. Het werk gaat dag en nacht door, met onvoorspelbare momenten en veel improvisatie. Toch blijft het doel helder: het behoud van deze kwetsbare diersoorten en het versterken van hun leefomgeving.
Met nieuwe aanvoer van materialen en versterking van het team gaat het werk bij de Drill Ranch onverminderd door. Mijn ervaring hier heeft mijn begrip van wildlife conservatie en het belang van lokale betrokkenheid verdiept, en ik kijk ernaar uit om deze inzichten te delen en verder bij te dragen aan vergelijkbare projecten.
Wil je ook meer weten over vrijwilligerswerk bij Pandrillus of andere wildlife projecten? Neem gerust contact met me op of bekijk mijn andere blogs over natuur- en wildlife avonturen.
